“Allah
yolunda infâk edin ve kendinizi kendi ellerinizle tehlikeye atmayın. İyilik
edin. Şüphesiz Allah, iyilik edenleri sever” (Bakara 195).
Tehlike:
Arapça “hlk”
kökünden gelen tahluka(t) “mahv, belâ, helâk olma” sözcüğünden alıntıdır. Bu
sözcük Arapça halaka “tükendi, helâk oldu” fiilinin taf’ula(t) vezninde
masdarıdır.
İnsan
ne yaparsa kendini tehlikeye atmış olur?. İnsan yemesine, içmesine,
giyinmesine, hâl ve hareketlerine dikkat etmediğinde hasta olabilir ve zor bir
süreç geçirme durumu ortaya çıkacağı için kendini tehlikeye atmış olur.
Trafikte dikkat etmediğinde, araç kullanırken kurallara uymadığında kaza
riskiyle karşılaşır ve kendini tehlikeye atmış olur. İlerisini düşünüp de ona
göre hazırlık yapmadığında madden zor duruma düşer ve kendini tehlikeye atmış
olur. Kavgaya-belâya karışarak kendini tehlikeye atmış olur. Kötü alışkanlıklar
edinerek kendini tehlikeye atabilir. Tüm bunların sayısı arttırılabilir. Fakat
tüm bunlar “gerçek tehlike” değildir. Baştaki âyette söylenmek istenen şey de
bu konularla alâkalı değildir. Bu bahsedilenler dünyevî-insânî tehlikelerdir ve
insanı bâzen tüm ömür-boyunca zor durumda bırakabilir. Bu nedenle insan bu
tehlikelerden kendini uzak tutmalı ve korumalıdır ki Dünyâ’da sorunsuz yada en
az sorunla yaşayıp gitsin.
Lâkin
işin bir de başka bir yönü var. Âyetin bahsettiği ve insanın asıl dikkat etmesi
gereken nokta, kişinin kendini ve âilesini, âhiretteki sorgu-suale, hesâba ve o
tehlikeli duruma karşı hazır tutması ve asıl, âhiretteki zorluklara ve
tehlikeye karşı Dünyâ’da iken kendini âhirette tehlikeye düşürecek şekilde
yaşamaktan korumasıdır. İnsanın kendini Dünyâ’dayken tehlikeye atmaması
önemlidir fakat asıl, âhirette kendini tehlikeye düşürecek şekilde yaşamaktan
koruması gerekir. Çünkü ne de olsa Dünyâ geçici ve sınırlı bir imtihan yurdudur
ve imtihanın olduğu yerde mutlakâ zorluklar ve tehlikeler olur. Fakat ebedî
âlem olan âhirette tehlikeye düşerek “pişman olanlardan” ve “azâba
uğrayanlardan” olmak ne büyük bir hüsrandır.
O-hâlde
bizi âhirette tehlikeye düşürecek şekilde düşünmekten, konuşmaktan ve
yaşamaktan vazgeçmeliyiz ve Allah’ın râzı olacağı bir yaşam-tarzına sâhip
olmalıyız ki bu da ancak Kur’ân-merkezli bir yaşam-tarzıdır.
Peki
insanları Kur’ân/İslâm-merkezli yaşamaktan alıkoyan nedir de insanlar Allah’ın
râzı olacağı bir yaşam yerine, şeytanın, nefsin ve tâğutların istediği ve
yönlendirdiği bir yaşam-tarzını tercih ederler?. Dünyevî yaşam-tarzında bir
sorumluluk yoktur, alabildiğine serbestsinizdir ve ne kadar haz, zevk, neşe,
eğlence ve konfor içindeyseniz o kadar iyi bir yaşam yaşadığınız kabûl edilir.
Bu yaşam-tarzı eğlenceli ve kolay bir yaşam olduğu için insanlar Allah’ın râzı
olduğu yaşam-tarzını değil de, şeytanın, nefsin ve tâğutların râzı ve memnun
olduğu yaşam-tarzına yönelirler. Çünkü Allah’ın râzı olduğu yaşam-tarzı
şeytanı, nefsi ve tâğutu sınırlar ve hattâ blôke eder. Üstelik düşüncede, konuşmada,
yazmada ve yapıp-etmede ölçülü ve dikkatli olmak gerekir. Tabi bir de hiç
aksatmadan yapılması gereken ibâdetler ve yükümlülükler vardır. Dolayısı ile
İslâmî yaşam-tarzının zorlukları vardır. İşte insanlar bu zorluklarla
karşılaşmamak için İslâmî yaşam-tarzına sırt çevirip dünyevî yaşam-tarzını
seçerler. Bu yaşam-tarzında önemli olan, kişinin hastalıktan, kazâdan, belâdan ve
parasızlıktan uzak kalması yâni tehlikelerden uzak kalmasıdır. Lâkin bu
yaşam-tarzıyla insan, kendini âhirette çok büyük tehlikeye atmaktadır ve
üstelik bunun bir telâfisi de yoktur. Şu kısacık dünyâ-hayâtı bir gün bitiverir
ve kişi kendini âhirette buluverir. İşte o zaman gerçeği anlar ama bu anlamanın
ona bir faydası olmaz. Çünkü o uyarıcıları dinlememiş ve kendine çeki-düzen vermemiştir:
“Hayır; yer, parça-parça yıkılıp darmadağın olduğu, Rabbin(in buyruğu)
geldiği ve melekler dizi-dizi durduğu zaman; O gün, cehennem de getirilmiştir.
İnsan o gün düşünüp-hatırlar, ancak (bu) hatırlamadan ona ne fayda?. Der ki:
‘Keşke hayâtım için, (önceden bir şeyler) takdim edebilseydim” (Fecr 21-24).
İslâm/Kur’ân-merkezli
olan yaşam-tarzı, dünyevî yaşam-tarzını mutlakâ sınırlar ve hattâ bütünüyle
değiştirir ve kişiyi bambaşka bir yaşam-tarzına yöneltir. Îman etmek bunu
gerektirir. Çünkü insanın kendini tehlikeye atmamasının ve âhirette kurtarmasının
başka bir yolu yoktur. Allah’ın “yap” dedikleri yapılacak ve “yapma” dedikleri
yapılamayacak. İşte bu kadar!. Böyle olmadığında cennetlikler ile cehennemlikler
arasında şöyle bir konuşma geçecektir:
“Onlar
cennetlerdedirler; birbirlerine sorarlar. Suçlu-günahkârları; ‘sizi şu
cehenneme sürükleyip-iten nedir?’. Onlar: ‘Biz namaz kılanlardan değildik’
dediler. ‘Yoksula yedirmezdik, (Bâtıla ve tutkulara) dalıp gidenlerle biz de
dalar giderdik. Din (hesap ve cezâ) gününü yalan sayıyorduk. Sonunda yakîn
(kesin bir gerçek olan ölüm) gelip bize çattı’. Artık, şefaat edenlerin şefaati
onlara bir yarar sağlamaz. Buna rağmen, bunlara ne oluyor ki öğütten yüz
çevirip duruyorlar?. Sanki onlar, ürkmüş yaban eşekleri gibidirler; aslandan korkup-kaçmışlar.
Hayır; her biri, kendisine açılmış sahifelerin verilmesini ister. Hayır; onlar
şüphesiz âhiretten korkmuyorlar” (Müddesir
40-53).
Bâtıldan
ayrılmanın ve hak-merkezli olmanın elbette bedelleri vardır. Âhirette kendimizi
tehlikeden kurtarmak için Dünyâ’da bâzı tehlikeleri göze alabilmeliyiz Hattâ bâzen
tüm malımızı ve canımızı bile ortaya koymamız
gerekebilir. Çünkü âhirette kendimizi tehlikeden kurtarmak için bu şarttır.
Bu nedenle kırmızı ışıkta bile geçmekten ödü kopanlar ve dolayısıyla dünyevî bâzı
tehlikeleri ve mahrûmiyetleri göze alamayanların kendini âhiretteki tehlikelerden
kurtarmaları çok zor olur ki zâten çoğu-zaman da bu mümkün olmaz.
İnsan
Dünyâ’da da âhirette iyilik istiyorsa kendini hem dünyevî hem de uhrevî tehlikelerden
korumalıdır. Yalnızca dünyevî tehlikelerden uzak durmakla korunmuş olmazsınız.
İnsanı hem Dünyâ’da hem de âhiretteki tehlikelerden birlikte koruyacak olan tek
yaşam-tarzı İslâmî yaşam-tarzıdır. Böylece Dünyâ’dan helâl ve meşrû dâirede
faydalanmak mümkün olur ve insan tehlikelerden olabildiğince uzak dururken,
âhirette de “Allah’ın râzı olduklarından” olarak ebedî nîmet diyârı olan cennet
ile sevinirsiniz. Aksi-hâlde tehlikelerle helâk olmak kaçınılmazdır.
En
doğrusunu sâdece Allah bilir.
Hârûn Görmüş
Temmuz
2024
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder