“Asra
andolsun!; Gerçekten insan, ziyandadır. Ancak îman edip sâlih amellerde
bulunanlar, birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve birbirlerine sabrı tavsiye
edenler başka” (Asr Sûresi).
Îman etmek ile etmemek arsasında “amel” farkı
vardır. Eğer ilim-amel-eylem yoksa ve bunun sonucunda iç ve dış-âlemde değişen
bir şey yoksa, ortada ne bir îman vardır ne de bir farktan bahsedilebilir. Îman
etmeye başladığınızı yada îman etmeyi bıraktığınızı söyledikten sonra eğer
hayâtınızda herhangi bir değişiklik olmuyorsa, ortada zâten bahsedilecek ve
değerlendirmeye alınabilecek bir îman yoktur. Çünkü îman sâdece kuru-kuruya
tasdikten ibâret bir şey değildir:
“İnsanlar,
(sâdece) ‘îman ettik’ diyerek, sınanmadan bırakılacaklarını mı sandılar?” (Ankebût 2).
Îman “değiştirmek” için vardır ve sahih îman
kişiyi gerçekten değiştirir. Îman eden kişi artık “eskisi gibi” olmaz-olamaz.
Çünkü îman, bir takımın taraftârı olmak gibi bir şey değildir ki bir takımın
taraftârı olmanın bile bir raconu vardır. Takımın kadrosunu bileceksiniz,
oynayacağı ve oynadığı maçları ve de puan durumunu vs. bilmelisiniz. Yoksa
“lafta taraftar” olursunuz. Bir dandik takım tutma durumu bile bunu
gerektirecek de, insanın en değerli şeyi olan îmanın gerekleri olmayacak
mıdır?. Elbette olacaktır ki Allah bu yüzden Kur’ân’da îmânın arkasından her
zaman sâlih ameli söylemiştir. Zîrâ îman, oturulup durulan yerden “îman
ediyorum” yada “îman etmiyorum” demekle edilecek yada edilmeyecek bir şey
değildir. Îman ettiğinizde de etmediğinizde de, yaptığınız yada yapmadığınız
bir şeyler olmalıdır.
Îman etmezden önceki yaşantınız îman ettikten
sonra değişmiyorsa ve aynı şeyler yiyip-içiyorsanız, aynı şekilde giyinip
geziyorsanız, aynı mekânlara takılıyorsanız, aynı kişilerle muhâtap
oluyorsanız, “îman ettim” demenize rağmen namazdan, oruçtan, zekattan, hacdan,
Kur’ân’dan vs. uzak duruyorsanız, siz hiç îman falan etmemişsiniz ve bir fark
olmamış demektir. Size “îman ettim de kurtul” diyenler yalancıların tekidirler.
Îman etmek mutlakâ ve mutlakâ arkasından sâlih ameli gerektirir, bir şeyler
yapmayı gerektirir, değişmeyi gerektirir.
Îman başka amel başka bir şey değildir ve Kur’ân’ın
hiç-bir yerinde buna onay verilmeyeceği gibi, îman ve amel birbirinden
neredeyse ayrı olarak bile kullanılmaz. “Îman başka amel başka” diyenler, dîni
babasının malı zannedenlerdir. Kur’ân’ın ne dediği ise baştaki âyette apaçık
şekilde söylendiği gibidir: “..Gerçekten
insan ziyandadır. Ancak îman edip sâlih amellerde bulunanlar…”. Îman ve
amel hep birliktedir. Îman etmekle etmemek arasında bir fark vardır. Îman eden
insan artık îman etmeden önceki gibi değildir, olamaz. Îman etmek, Allah’ı
hesâba katmadan hareket etmeği bırakıp, “îman-merkezli hareket etmek” demektir.
Îman etmek “îmanlı hareket etmek” demektir.
Îman ettiğini söyledikten sonra da, îman
etmeden önceki gibi dünyevî bir yaşam ile coşku, haz, neşe, zevk, konfor ve
eğlence içindeyseniz, sizin îman iddiânız boş bir laftan başkası değildir. Allah’a
ve âhirete îman etmiş ve Dünyâ’nın “geçici bir imtihan yeri” olduğu bilincine
sâhip olmuş olan mü’minlerin, Dünyâ’da haz, zevk, neşe, konfor, eğlence ve
coşku içinde yaşama lüksleri yoktur, olamaz. Çünkü îman edenler artık daha
ciddî ve önemli işlerle uğraşıyor olmalıdırlar. Îmanları onları önceki dünyevî
şeylerden uzaklaştırıp, uhrevî ve İslâmî şeylere yönlendirmiş olmalıdır. Eğer
böyle olmuyorsa ya îman edilmemiş yada îman lafta kalmış demektir.
Eğer din adına bir şey yapmıyorsanız, din
sizi kötülükten uzaklaştırıp iyiliğe yöneltmiyorsa ve sizi olumlu anlamda değiştirmiyorsa,
sizin “îman ettim” demenizin hiç-bir anlamı ve değeri yoktur. Îman etmeden
önceki eski kötü alışkanlıkları îmandan sonra da devâm ettirmek; müslüman
olmadan önceki eski dinlerinin âdetlerini İslâm’a taşıyıp devâm ettirmek
gibidir. Böyle bir şey zinhar îman değildir. Çünkü îman “kuru laf”tan ibâret
bir şey değildir.
Îmânın delîli “yaşam-tarzı değişimi”dir.
Seküler-modern dünyâda “herkes gibi yaşayanlar”ın îmânı sorunludur hattâ îman
ona etki edip de değiştirmeye başlamadığı için doğru-düzgün bir îmandan
bahsedilemez. İslâm ve îman etmek, kişinin sosyo-kültürel, sosyo-psikolojik ve
sosyo-ekonomik durumunu değiştirmiyorsa, o kişinin îmânı “ucundan-kıyısından
îman etmek” şeklinde olur.
Hem îman edip hem de hiç-bir yapmamak,
hiç-bir şeye karışmamak, hiç-bir risk almamak vs. mümkün değildir. Îmânın
derecesi, olaylara müdâhil olmanın derecesini belirler. Bu yüzden, kişinin îman
ettiğini söylemesi önemli değildir, önemli olan, o îmanla kişinin ne
yaptığıdır.
Ateş olmayan yerden duman çıkmayacağı gibi;
îman olmayan yerden de amel çıkmaz. Yada “amel çıkmıyorsa îman da yok gibidir”.
Apaçıktır ki, îmanlı bir yaşam, îmansız bir
yaşamdan daha anlamlıdır.
Kişinin “Allah’a inanıyorum” demesi bir şeyler yapmasını gerektirir,
ama “inanmıyorum” demesi bir şey yapmasını gerektirmez. İnanmıyorum sözü
pasiftir. Bu nedenle pasifliğe götüren şey geçerli ve üstün olamaz.
Îman kişiyi; zulme, kötülüğe ve ahlâksızlığa
karşı el, dil yada en azından kâlp ile bir şeyler yapmaya yönlendirir,
yönlendirmelidir. Çünkü Allah’a îman varsa, adâletsizliğe, eşitsizliğe,
haksızlığa, ahlâksızlığa ve zulme eleştiri, îtirâz ve isyân da vardır. Bu isyân
el, dil yada en azından kâlp ile yapılır ki sonuncusu îmânın en düşük
görüntüsüdür.
Bâzı şeyleri anlayabilmek için îman etmek
şarttır. Îman ettikten bir süre sonra artık çoğu şeyin anlaşılmaya ve idrâk
edilmeye başlanması gerekir. Çünkü îman, bin problemi çözecek etkili bir formül
gibidir.
Fazlası “dert” olmayacak tek şey “îman”dır.
Îman edip-etmemek arasında îmâna dayalı
olarak bir şeyler yapıp-yapmamak farkı vardır. Eğer îmâna dayalı olarak bir
şeyler yapıyorsanız îman ediyorsunuz demektir. Fakat herhangi bir şey
yapmıyorsanız ve îman etmeyenler gibi yaşamaya devâm ediyorsanız, siz henüz
îman etmemişsiniz ve sâdece “îman ettim” diye cılız bir ses çıkarmışsınız
demektir.
İslâm’a yapılacak en büyük hakâret, onun
kuru-kuruya “sâdece îman edilecek” bir din olduğunu söylemektir. Oysa İslâm
apaçıktır ki “îman etmek ve sâlih amellerde bulunmak” demektir.
En doğrusunu sâdece Allah bilir.
Hârûn Görmüş
Temmuz 2024
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder