“Ve sana neyi infâk edeceklerini sorarlar. De
ki: ‘İhtiyaçtan artakalanı’. Böylece Allah, size âyetlerini açıklar; umulur ki
düşünürsünüz” (Bakara
219).
“Andolsun, onları hayâta karşı (diğer)
insanlardan ve şirk koşanlardan (bile) daha ihtiraslı bulursun. (Onlardan)
her-biri bin yıl yaşatılsın ister; oysa bunca yaşaması onu azaptan kurtarmaz.
Allah, onların yapmakta olduklarını görendir” (Bakara 96).
İhtiyaç ile ihtiras arasındaki en büyük ve
belirgin fark, “sınır”dır. İhtiyaçlar sınırlı, ihtiraslar ise sınırsızdır. İşte
şeytan, nefs ve de tâğutlar insanları ayartıp kandırmak ve sonunda da maddî ve
mânevî olarak sömürmek için ihtirasları kullanırlar. Modern kapitâlist,
endüstriyel teknolojik sistemi ayakta tutan şey ihtiraslardır. Çünkü bunlar
gerçek ihtiyaçlardan çok daha ziyâde ihtiraslar üretirler.
Gerçek ihtiyaç olan şeylere karşı istek ve
özlem duyulur ama ihtiras duyulmaz. Çünkü gerçek ihtiyaçlar doyurucu, iknâ ve
tatmin edicidir. İhtiraslar ise, sûnî, sanal ve yapay olan şeylerde olur ve
bunların insanı iknâ ve tatmin etmesi mümkün değildir. Çünkü doğal, normâl ve
gerçek ihtiyaçlar mîdeye, rûha ve beyne yönelikken, ihtiraslar ise nefse
yöneliktir. Nefs ise doymak bilmez de sürekli olarak daha fazlasını ister. İşte
bu nedenle ihtiraslar nefse yönelik olarak insan haz, zevk, neşe, konfor,
eğlence vermek üzerine kurulur.
İnsanlar târih boyunca şeytan, nefs ve
tâğutlar tarafından “arzularından ve ihtiraslarından” yakalanmışlar ve
vurulmuşlardır. Kapitâlist sistem önce “sûni ihtiyaçlar” üretir, sonra da o
sözde ihtiyaçlara uygun üretimler yapar. En sonunda da sûnî ihtirasları “temel
ihtiyaç” hâline gelmeye başlar. Modernizm,
bir “ihtiyaç ve ihtiras ortaya
çıkarma uygarlığı”dır.
Modern insan, ihtirasları tarafından
kuşatılmış durumdadır. Öyle ki ihtirasların kölesi hâline getirilmiştir-gelmiştir.
Fakat bilinmelidir ki en ağır kölelik, “ihtirasların kölesi” olmaktır.
İhtiraslar arttıkça ihtiyaçlar fazlalaşır. Fakat
o ihtiyaç zannedilen şeyler gerçek ihtiyaçlar değildir ve sâdece ihtiraslardır.
Gerçek ihtiyaçlar insana zarar vermezken, ihtiraslar maddî ve mânevî anlamda
insana zarar verir. Meselâ gerçek olmayan ihtiyaçlar yâni ihtiraslar insanı yozlaştırır.
Ne kadar çok şeye ihtiras duyarsanız o kadar çok yozlaşırsınız. Modern dünyânın
hâl-i pür melâli ihtirasları tarafından kuşatılmış ve hapsedilmiş olmasından
dolayıdır.
İnsan en çok neye ihtiyaç duyarsa, en çok o
şey için çabalar. İnsanlar ikiye ayrılır: 1-Bedeninin ihtiyaçlarını öne
alanlar; 2-Rûhunun ihtiyaçlarını öne alanlar. Rûhunun ihtiyaçlarını es geçip
bedenin ihtiyaçlarının peşinden gidenler için o ihtiyaçlar bir süre sonra
ihtiras hâline gelir. Bu durum ruhtan kopmanın ve bedenin kölesi olmanın yolunu
açar. Rûhun ihtiyaçlarını karşılamak ise insanı gerçek bir insan yapar. Zîrâ
insan sâdece bedenden ibâret bir varlık değildir. İnsan ancak bedenin ve rûhun
ihtiyaçlarını birlikte karşıladığında gerçek tatmine ve mutluluğa
erebilir.
İnsanlar
ihtiyaçların yâni gerçek ihtiyaçların peşinde koşarken de başına bâzı musîbetler
gelebilir ve sorunlar çıkabilir. Lâkin ihtiyaçlar doğal olduğu için bu sorunlar
ve meseleler “doğal” olacaktır, .çünkü gerçek ihtiyaçlar “kışkırtılmış” yâni
“ihtiras” olmadığı için sorunlar ve meseleler de kışkırtılmış olmayacaktır. Fakat
bir kışkırtılma durumu olan ihtirasların peşinden “mecbûren hırsla” gidince insanın
karşısına kışkırtılmış büyük sorular, sorunlar ve dertler çıkacaktır. İnsan, doğal
olmayan bu sorunların üstesinden gelemez. Günümüzde sürekli olarak her alanda
yaşanan bozulmanın nedeni, ihtirasların peşinden hırsla koşmanın sonunda ortaya
çıkan bu kışkırtılmış sorunlarla baş edememek ve sorunların ve dertlerin
günden-güne fazlalaşmasıdır.
Câhil toplumları kontrol etmek için dâima yeni
mitolojilere ihtiyaç duyulur. Her grup ve devlet, kendi mitolojisini uydurarak
varlığını devâm ettirebilir. Bu mitolojiler ihtiraslara dayalı olarak
üretilir ve sonra da peşinden hırsla ve ihtirasla gidilmeye başlanır. Hakîkatin peşine düşmeyen insanlar, masal ve
mitolojiye ihtiyaç duymaya başlarlar. Çünkü ihtiraslar, bir şeyin ihtiras olduğunu
insandan gizler. Zîrâ ihtirasların peşinden sancak hırsla gidildiği için
ihtiraslar insanın gözünü kör eder. Tüm putçuluların arkasında ihtiras vardır.
Çünkü putlar “sahte, sûnî ve yapay ilahlar”dır. Puta tapmak ihtiyaç değildir.
Çünkü insanın öyle bir ihtiyâcı yoktur. Fakat şeytan tarafından aldatılan
insan, ihtiras ile kandırılır ve şirke, küfre ve nifâka düşürülür. Îman ise gerçek bir ihtiyaçtır. Yokluğunda
insan boşluğa ve sapkınlığa düşler. Îman, gerekçelenmeye ve açıklanmaya ihtiyaç
da duymaz. Aksi-hâlde ihtirâsa döner. Açıklamaya ihtiyaç olmayan
şeyleri açıklamaya çalışmak ihtirastan kaynaklanır. Aşırı açıklama ihtiyaç
değil, ihtirastır.
Kölelik sisteminde köle sâhipleri kölelerinin
ihtiyaçlarını “asgarî” seviyede karşılarlardı. Şimdiki “köle” sâhipleri onu
bile yapmıyor. Lâkin buna rağmen insanlık târihi boyunca hiç-bir köle günümüzde
ve modern kölelikte olduğu kadar ihtiras-sâhibi olmamıştı.
Alışkanlıklarınızdan doğan sûni
ihtiyaçlarınız, gerçek ihtiyaçlarınız değildir. Temel ihtiyaçlarımız Allah’tan
gelir, sûni ihtiyaçları ortaya çıkaran ve üretenler ise modern endüstri ve fabrikalardır.
İnsan ihtiyaçlarını
paylaşabilir ama ihtiras duyduğu şeyi paylaşamaz. Tüm cimri ve benciller, bir
şeye ihtiras duydukları için o şeyi paylaşamazlar. Fakat mü’minler öyle
değildir:
“Kendilerinden önce o yurdu (Medîne’yi)
hazırlayıp îmânı (gönüllerine) yerleştirenler ise, hicret edenleri severler ve
onlara verilen şeylerden dolayı içlerinde bir ihtiyaç (arzusu) duymazlar.
Kendilerinde bir açıklık (ihtiyaç) olsa bile (kardeşlerini) öz nefislerine
tercih ederler. Kim nefsinin ‘cimri ve bencil tutkularından’ korunmuşsa, işte
onlar felâh (kurtuluş) bulanlardır” (Haşr 9).
İnsanı insan yapan şey, daha çok ihtiyaç ve
ihtiras sâhibi olmak değil, “daha yüce ihtiyaç sâhibi olmak”tır.
Ey modern insanlar!; şunu iyi bilin ki, ihtiraslarınız
ihtiyaçlarınız değildir.
En doğrusunu
sâdece Allah bilir.
Hârûn Görmüş
Temmuz
2024
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder