Uygarlar: “Onlar, dinlerini bir eğlence ve oyun (konusu) edinmişlerdir ve
dünyâ-hayâtı onları aldatmıştır. Onlar, bu günleriyle karşılaşmayı unuttukları
ve bizim âyetlerimizi yok sayarak tanımadıkları gibi, biz de bu-gün onları unutacağız”
(A’raf 51).
Barbarlar: “O, iş-başına geçti mi (yada sırtını çevirip gitti mi) yer-yüzünde
bozgunculuk çıkarmaya, ekini ve nesli helâk etmeye çaba harcar. Allah ise,
bozgunculuğu sevmez” (Bakara 205).
Medenîler: “Onlar ki, yeryüzünde kendilerini
yerleştirir, iktidâr sâhibi kılarsak, dosdoğru namazı kılarlar, zekatı
verirler, ma’rufu emrederler, münkerden sakındırırlar. Bütün işlerin sonu
Allah’a âittir” (Hacc 41).
Medenî: Hayat-tarzı ve bilgi-bilinç seviyesi
bakımından yüksek durumda bulunan, şehir veya kasabada oturan, şehirli, kibar,
edepli, terbiyeli, fazîletli, göçebe veyâ vahşî olmayan, yerleşik, Medîne
şehrine âit olan” anlamlarına gelir ki medenînin bu özellikleri mutlakâ “din”
ile ilgilidir ve dinden kaynaklanır. Yâni dîn-merkezli olan bir şehirde mü’mince
yaşamaktır medenîlik. Zâten Medîne, “dinli-dînî şehir” anlamındadır.
Dîn-merkezli olmayan yerleşim yeri ise şehir değil, kenttir.
Uygarlıkta şehir değil kent vardır.
Uygarlığın yerleşim yerlerine “kent”; medeniyetin yerleşim yerlerine “şehir”
(Medîne) denir. Mekke bir uygarlık-merkeziyken, Medîne bir
medeniyet-merkezidir. Medîne’yi “me-dîne” yâni “dinli” yapan şey İslâm’dır.
Medîne daha önce Yesrib olarak anılıyordu. Yesrib; “kınamak, hatâları yüzüne
vurmak, kötülemek, fitne ve fesat çıkarmak” anlamında olup
Arapça “S.R.B.” kökünden türemiştir. Daha sonra
Mekke de “Medîne” yâni din-merkezli bir şehir olmuştur. Medenî olanın
kültürlü-terbiyeli-edepli olması, vahşî değil görgülü olması, dîn-merkezli
olduğundan dolayıdır. Uygar olanlar ise, dîn-merkezli olmadıklarından dolayı vicdan
ve merhâmetlerini kaybedebilmekte ve bu nedenle de çoluk-çocuk ve mal-mülk
demeden ve dinlemeden barbarlaşabilmektedirler. Medeniyet, “bir sınırı, bir
kırmızı çizgisi olmak” anlamındayken; uygarlık, bir “sınırsızlık ve kendini
tutmama” ile şekillenir.
Doğu “medeniyet”, batı “uygarlık” üretmiştir
târih boyunca, yada medeniyeti yâni dînî olanı “doğu” üretmiştir. Zîrâ
peygamberler de sürekli olarak doğudan çıkmıştır. Bu nedenle medeniyet de
doğudan yükselmiştir. Işık-Güneş doğudan yükselir zâten. Medeniyet dinden
kopunca yâni bozulunca dolayısı ile uygarlığa düşünce-dönüşünce bozulur ve ilk
önce uygarlığa, sonra da barbarlığa döner. Uygarlık, medeniyetin kanserleşmiş ve
bozulmuş şeklidir. Nasıl ki tevhid de bozulunca şirke döner, uygarlık da
bozulunca barbarlık ortaya çıkar. Zâten uygarlık “gizli barbarlık”tır. Uygarlar
işlerine geldiğinde-gelmediğinde barbarlıklarını hemen gösteriverirler.
Medeniyet aslında din ile ilgili
olmasına rağmen, modernite ile birlikte anlam olarak seküler olanı ifâde eden şekilde kullanılmaya
başlamıştır. Çünkü modernizm medeniyeti uygarlığa indirgeyince, “dînî olan” da; “yobaz, bağnaz ve barbar”
olarak görülmeye başlandı.
Uygar
ve barbar ayrımını başlatanlar Helenler olmuştur. Kendileri gibi konuşmayanlara
“barbar” demişlerdir. Anlamadıkları dilleri “bırbır” olarak târif ettikleri
için onlara “bırbırlar” ve “barbarlar” demişlerdir.
Romalılar ise, Roma Uygarlığı’nın
köklü geleneklerinden nasiplenmemiş olanları “barbar” sözcüğüyle
tanımlanıyorlardı. Bu tutum şu-anda da geçerlidir. Modern batı uygarlığı bir
greko-romen uygarlıktır. Bu uygarlığa ayak uydur(a)mayanlar barbar ve ilkel
olarak görülmekte, “üçüncü dünyâ ülkeleri” denilmekte, bu uygarlığa karşı
çıkanlar ise yobaz, ilkel, gerici ve terörist olarak kabûl edilmekte ve
fişlenmektedir.
Yunanlılar yâni Helen’ler, kendilerini
uygar, kendilerinden başkalarını ise “barbar” olarak görmüşlerdir ve bu hâlen
de böyledir. Helence konuşmayan ve Helen gibi davranmayan herkesi barbar, kendilerini ise uygar görmüşlerdir ki batı’ya bu
fikir Yunanlılardan gelmiştir. Yunanlılar bu düşüncelerini, Perslerle yaptıkları
savaşlarda aldıkları gâlibiyetlerle kanıtlamış sayarlar. Hâlbuki Pers ordusunda
binlerce paralı Helen askeri de vardı.
Helenik
devirde, bir Helen vatandaşı devletin bir ferdi ve devlet (polis) de onun
vatanı idi. Kendi dilini konuşmayan bütün diğer insanlar ise onun için bir
yabancı ve barbar idiler. Helenistik topluluklarda asıl önemli olan, yalnız
tahsil ve terbiye idi. Bütün aydınlar, hukuk bakımından birbirine eşit idiler. Daha
sonra helenbarbar ayırımı, “aydınlar ve aydın olmayanlar” biçiminde değişti. Dünyâ’nın
her yeri aydın kişinin vatanı olarak görülüyordu. Uygar olanların tüm Dünyâ’da
bulunma-oturma hakkı vardı.
Avrupa
greko-romen batı uygarlığı kendini doğu’dan ve doğuludan üstün görür. Bu târih
boyunca hep böyle olmuştur. Fakat gerçekte batı doğu’nun medeniyet ve kültürüne
her zaman hayrân kalmıştır. Aslında batılılar, doğu medeniyetinin ve kültürünün
kendi kültür ve uygarlıklarından üstün olduğunu ve asıl barbar olanların
kendileri olduğunu çok net olarak görmüşlerdir. Batılılar, doğu’yu her dâim
kıskanmıştır ve taklit etmeye çalışmıştır. Lâkin işe dîni karıştırma noktasında
sürekli olarak sorun yaşadıkları için bunu hiç-bir zaman başaramamışlardır.
Büyük İskender ve ordusu, Makedonya’dan
kalkıp tâ Hindistan’a kadar giderek ve 50 küsur savaş yaparak çok büyük barbarlıklar
göstermelerine rağmen, kendilerine “uygar”, savaştıkları kavimlere ise “barbar”
derlerdi. Avrupa’nın ve batı’nın kendilerini “uygar”, diğerlerini ise “barbar”
görmelerinin kökeni tâ o zamanlara kadar uzanır. Modern yunan-batı zihniyeti
de, yaptığı modern barbarlıkların üstünü aynı-şekilde örtmek istemektedir.
Helenizm, en yüksek seviyesindeyken ve Îran
ve doğu karşısında gâlip geldiği Büyük İskender zamânında bile Îran’ın ve
doğu’nun medeniyeti, uygarlığı ve kültürü karşısında yenilmiştir. Çünkü kendi
kültür ve uygarlığına göre çok-çok daha üstün bir kültür, uygarlık ve medeniyetle
karşılaşmıştır ki bu kültür, uygarlık ve medeniyet karşısında kendilerini ezik
hissettikleri için Helen-Pers uygarlığı şeklinde birleşik bir kültür ve
uygarlık oluşturma yoluna gitmişlerdir.
Büyük İskender (III. Aleksandros), yaptığı seferle birlikte
Yunan uygarlığını doğu’ya taşımıştır. Doğu medeniyetinin Yunan uygarlığı ile
kaynaşması sonucunda “Helenizm” ortaya çıkmıştır. Bu medeniyetin oluşmasında
Yunan, Anadolu, Mezopotamya, Mısır ve Îran medeniyetlerinin katkıları olmuştur.
Helenistik Medeniyet M.Ö. 327 ile M.Ö. 30 yılları arasında etkili olmuştur.
Antik Yunan dönemi, “Helenik”
ve “Helenistik” dönem olarak ikiye ayrılır. İskender’e kadar olan dönem “Helenik”,
İskender ve ondan sonraki dönem ise “Helenistik” dönemdir. Helenistik dönem
aslında bir Yunan-Mısır-Pers uygarlığıdır. Helenizm, bir
Yunan-Roma-Mısır-Îran-Pers-Mezopotamya sentezi bir uygarlıktır. İskender’le
birlikte doğu, Yunan kültüründen etkilendi fakat İskender, doğu’dan daha fazla
etkilendi. Zîrâ binlerce yıllık Pers kültürü Yunan kültüründen üstündü. Bu
yüzden İskender, Persler gibi giyinmeye ve davranmaya başladı. Pers kralları
gibi el-etek öptürüyordu. Devletin ve ordunun yapısını Persler gibi düzenledi.
Kendisine Perslerden iki tâne eş aldı. Subaylarına da Pers kadınlarıyla
evlenmelerini emretti. Çünkü böylelikle hârika bir sentez uygarlık ortaya
çıkacağını düşünüyordu. Zâten askerlerin İskender’e karşı isyân çıkarmak
istemesinin nedeni biraz da, İskender’in Yunan kültüründen ziyâde Pers-doğu
kültürünü benimsemeye başlaması yüzündendi.
Helenizm
devrinde doğu kültür ve medeniyeti Helen kültürü ve uygarlığı karşısında üstün
bir rôl oynamıştır. Helenizm de doğu’yu etkilemiştir elbette ama Helen
kültürünün doğululaşması olayı, doğu’nun Helenleşmesinden daha büyük ölçüde
olmuştur.
Allah
târih boyunca tüm vahiylerini ve gönderdiği tüm peygamberleri, mü’min bir
toplum, bir İslâm devleti ve İslâm kültür ve medeniyeti ortaya koymak ve
böylece insanların iç-âlemlerini ve dış-âlemi İslâm-merkezli olarak inşâ etmek
istemiştir. Çünkü Dünyâ’ya mü’minlerden oluşan bir toplum, bir İslâm devleti ve
İslâm kültür ve medeniyeti hâkim olmadığında, dîni hiçe sayan uygarlar ve
uygarların çıkar nedeniyle düştükleri barbarlık hâkim olacaktır. Modernizm de,
görünürde uygarlık ama gerçekte bir barbarlık şeklidir.Modern uygarlık ve
barbarlık da böyle oluyor.
Allah,
dinsiz uygarlığı ve barbarlığı yıkarak İslâm toplumunu, İslâm devletini ve
İslâm medeniyeti ortaya koyan mü’minlere şöyle seslenir:
“Siz insanlar
için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz. İyiliği emreder, kötülükten vazgeçirmeye
çalışır ve Allah’a inanırsınız. Kitap-ehli de inansaydı kendileri için elbette
daha hayırlı olurdu. İçlerinden îman edenler de var, ama pek-çoğu yoldan
çıkmışlardır” (Âl-i İmran
110).
En
doğrusunu sâdece Allah bilir.
Hârûn
Görmüş
Mayıs
2024
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder